مینوز آمریکایی گوجه فرنگی
مینوز گوجهفرنگی یک شبپره بسیار مخرب بومی آمریکای جنوبی است که تاکنون به اروپا، آفریقا، خاورمیانه و آسیا گسترش یافته است. این آفت عمدتاً به محصولات گوجهفرنگی حمله میکند اما میتواند سایر گیاهان خانواده سولاناسه مانند سیبزمینی را نیز آلوده کند. لاروهای این آفت برگها، ساقهها و میوهها را سوراخ میکنند و در صورت عدم کنترل کل محصول را نابود میکنند.
چرخه زندگی و زیستشناسی
چرخه زندگی:
- تخم: بیضیشکل، ۰.۳۵ میلیمتر، سفید تا قهوهای رنگ.
- لارو: ۷.۵ میلیمتر، صورتی-سبز با نوار سیاه روی سر.
- بالغین: پروانههای خاکستری-قهوهای ۶–۱۰ میلیمتری که شبها فعالاند.
نشانههای آلودگی:
- سوراخهای روی برگ، لکههای نکروز و تغییر شکل ساقه.
- سوراخهای خروجی روی میوه، ریزش زودرس و عفونتهای ثانویه.
تأثیر اقتصادی و کشاورزی
- گسترش: مینوز گوجهفرنگی اولین بار در اسپانیا (۲۰۰۶) شناسایی شد و اکنون تولید گوجهفرنگی در بیش از ۶۰ کشور را تهدید میکند. در ایران اولین بار در سال 2010 گزارش شد و تاکنون به تمام مناطق اصلی تولید گوجهفرنگی کشور گسترش یافته است.
- خسارت: مطالعات مزرعهای در غرب ایران نشان داد که آلودگی لارو T. absoluta باعث آسیب مستقیم به میوهها و برگها میشود و تا 90 درصد تخریب محصول توسط کشاورزان خردهپا در موارد شدید گزارش شده است.
- مقایسه با دادههای جهانی: درحالیکه زیان اقتصادی ناشی از خسارت مینوز گوجهفرنگی در کشورهای آفریقایی سالانه 1/10 میلیارد است، در ایران به دلیل وابستگی شدید به تولید گوجهفرنگی این زیان نسبتاً شدید است. همچنین، سازگاری آفت با میزبانهای مختلف (مانند سیبزمینی و بادمجان) گسترش آن را در سیستمهای چند کشتی ایران تشدید میکند.
- آسیب پذیری جغرافیایی: مناطق با آب و هوای گرمتر (مانند جنوب ایران) به دلیل توسعه رشد وابسته به دمای آفت (دمای 20 تا 24 درجه سانتیگراد)، با نرخ آلودگی بالاتری مواجه هستند.
- راهبردهای مدیریت تلفیقی آفات (IPM)
- اقدامات پیشگیرانه:
- توری و تله: از توری ضد حشرات و تلههای فرومونی (۲–۳۵ تله در هکتار) برای رصد و کاهش جمعیت نرها استفاده کنید .
- بهداشت محیط: خاک را ضدعفونی کنید، بقایای گیاهی را حذف کنید و دسترسی به مزرعه را محدود نمایید.
- کنترل زیستی:
- دشمنان طبیعی: رهاسازی زنبورهای پارازیتوئید مانند Necremnus tutae و شکارگرهایی مثل Nesidiocoris tenuis .
- آفتکشهای زیستی: استفاده از روغن نیم (Azadirachtin) یاBacillus thuringiensis (Bt) برای سرکوب.
- مدیریت تلفیقی :
- ترکیبی از پایش، کنترل بیولوژیک و روشهای فرهنگی (مانند تناوب کشت با گیاهان غیر سولاناسه) .
- کنترل شیمیایی:
- بهاندازه استفاده کنید تا از مقاومت جلوگیری شود (مثال spinosad)؛ از کاربرد پیرتروئیدها پرهیز کنید.
- حشرهکشهای توصیه شده: ایندوکساکارب، ترکیبات حاوی باسیلوس تورینجینسیس، اویسکت.
راهکارهای نوین و چالشها
- ارقام مقاوم: تحقیقات روی پرورش واریتههای گوجهفرنگی مقاوم به T. absoluta تمرکز دارد.
- موانع هزینه: هزینه بالای عوامل کنترل بیولوژیک، بهویژه برای کشاورزان خردهپا، چالش برانگیز است.
نتیجهگیری
پایش فعال و IPM برای کاهش خسارت مینوز گوجهفرنگی حیاتی است. کشاورزان باید تلههای فرومونی، دشمنان طبیعی و اقدامات پیشگیرانه را در اولویت قرار دهند تا وابستگی به مواد شیمیایی کاهش یابد.
کمک و مشاوره
رایگان
نیاز داری؟
تماس با ما
